Психологиялық кеңес

Мұғалімдерге  психологиялық  кеңес

 

  Мұғалімдер үшін. Мазасыздықты қалай жоюға болатыны туралы ақыл-кеңес (Д.Карнеги бойынша)

 Өз өміріңізде мазасыздықты мүлде болдырмау үшін үнемі бір нәрсемен айналысу керек. Жұмыс бастылық – жабырқаудың бірден бір емі.

 Шарасыздықты қабылдаңыз. Егер сіздің жағдайды өзгертуге мүмкіндігіңіз болмаса, онда өзіңізге: «Бұл солай болды, басқаша болуы мүмкін емес» деңіз.

Ешқашан қас-жауларыңыздан кек алуға тырыспаңыз, олай болатын болса, сіз өзіңізге одан бетер зиян келтіресіз. Одан да мына ережені ұстаныңыз: өзіңізге ұнамсыз адамдар жайлы ешқашан ойламау.

 Жан тыныштығы, жау жүректік, денсаулық пен үміт жайлы ойлаңыз. «Біздің өміріміз – біз нені ойласақ, сол». Осыны естен шығармаңыз!

 Үрей мазасыздықты тудырады. Егер өз үрейлері мен мазасыздықтарын жоя білетін болса, дәрігерлерге жүгінетін пациенттердің 70%-ының өздігінен емделіп кетулеріне мүмкіндіктері бар.

 Қатал ақиқатты өмірге бейімделуге күйі жоқ, мазасы кеткен және әбден титығына жеткен адам өзін қоршаған ортамен барлық байланысты үзіп, өзі ойдан шығарған әлемге еніп кетеді.

 Егер қырсық сіздің соңыңызға түсіп, тығырыққа тірейтін болса, онда: «Егер мен өз мәселемді өзім шеше алмайтын болсам, одан өткен жаман бар ма?» деп өз-өзіңізге сұраққойыңыз. Өз ойыңызда шарасыз жағдайға бойұсынған болсаңыз,онда сол тығырықтан шығудың жолын ойша ойластырыңыз.

 Мазасыздық, өз-өзіне сенбеушілік біздің өз-өзімізді бағалаумен тығыз байланысты.

 Адам ең алдымен өзін-өзі сыйлап, өзін-өзі жақсы көруі керек, содан кейін барып басқаларды сыйлап, жақсы көруі керек.

 

Психологиялық кеңес

 Ойды дамыту жолдары.

 1.Ақылды болғың келсе, мағыналы сұрақ қойып үйрен, мұқият тыңдай біл, байсалды жауап бер және басқа айтарың болмаса үндемей қал.

 2.Ой күшінсіз білімді алу мүмкін емес, сонымен қатар ойда білімсіз дамымайды.

 3.Ойды дамыту – бұл өз ақыл-ойыңды біліммен толтыру. Білім көздері алуан түрлі: мектеп, кітаптар, теледидар, адамдар. Олар: заттар, құбылыстар, адамдар туралы ақпараттар береді.

 4.Ой сұрақтардан басталады. «Неге?»,және «Қалай?» деген сұрақтар арқылы барлық жаңалықтар ашылды. Сұрақ қоюды және оған жауап іздеуді үйрен.

 5.Әзір стандартты шешімдер қалған нәтиже бермесе ғана, ой белсенденеді. Сондықтан ойдың дамуы үшін заттар мен құбылыстарды әр қырынан көре біліп, жаңа нәрсені байқай білу керек.

 6.Зат пен құрылыстың әртүрлі белгілерін байқау, және оларды салыстыра білу – ақыл-ойдың қажетті қасиеттері.

 7.Адам объектінің әртүрлі белгілерін көре білетін болса, онда оның ойы икемді және жетілгенін білдіреді. Бұл икемділікті тапқырлыққа айналған ойындарда, логикалық тапсырмалар мен басқатырғыштар арқылы жаттықтыруға болады.

 

«Қарым-қатынас» тесті

  «Иә» немесе «жоқ» деп жауап беріңіз.

  1. Маған біреуге өзімнің ойымды айту ұнайды.
  2. Мен достыққа қарағанда, біреуге әсер етуге шоғырланамын.
  3. Менің көңіл-күйім, достарымның жетістігі туралы естігенде төмендейді.
  4. Достарыма қарағанда, менің құқығым көп екенін сеземін.
  5. Өз-өзіммен қанағаттануым үшін, басқа біреуге жақсылық жасауым керек.
  6. Мен достарымның жанында болғанда, менің проблемаларым жоқ болып кетеді.
  7. Мен достарымнан жалықтым.

 8.Мен сабақ оқып жатқанда, мені мазалағанын қаламаймын

 9.Маған басқа біреулерге көмектесу, қиындық туғызса да ұнайды.

10.Менің досымның ойы дұрыс болмаса да, мен оны сыйлағандықтан келісемін онымен.

  1. Мен жалғыз болған кезде көп қорқыныш пен қысым сеземін.
  2. Менің ойымша, өмірдің негізгі қызығы қарым-қатынас болып табылады.

 13.Менде көп дос болғанын қаламаймын, тек жақындары болса.

 14.Мен көпшіліктің арасында болғанды қалаймын.

  1. Мен жақын адамдармен ренжіскенде өзімді жаман сезінемін.

 16.Менің достарым басқаларға қарағанда көп.

 17.Мен басқа адамдардың ойынан, өзимнің ойыма көбірек сенемін.

 18.Мен жақындарыммен қарым-қатынасқа түскеннен,әлеуметтік жағдайға және беделдікке көңіл бөлемін.

 19.Менің жақын достары жоқ адамдарға жаным ашиды.

 20.Маған деген қарым-қатынаста көптеген адамдардың көңілі толмайды.

Кілт:

 Сіз 1 баллдан аласыз:

 А) «Иә»деген жауаптарға мына сұрақтар жатады – 5, 6, 9, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 19;

 Б) «Жоқ» деген жауаптарға мына сұрақтар жатады – 1, 2, 3, 4, 7, 8, 10, 17, 18, 20.

Нәтиже:

10 баллға дейін -  қарым-қатынас деңгейі төмен;

 11ден   14балл – орташа;

 15тен  20балл – жоғары.

 

«Стрессті анықтау»

  Тест «Стрессті анықтау».

 Болмайтын нәрсе мені кейде ғана тітіркендіреді

  1. Біреуді күткенімде ғана қобалжимын.
  2. Ұялған уақыттарымда қызарып кетемін.
  3. Ашуланғанымда мен біреуді абайсыз өкпелетіп алуым мүмкін
  4. Сынды көтере алмаймын, өзімді ұстай алмаймын.
  5. Егерде автобуста біреу мені итерсе, мен тура сондай жауап қайтарам немесе дөрекі жауап қатамын.
  6. Бар бос уақытымда бір іспен айналысамын.
  7. Кездесуге әрқашан кешігіп немесе ерте келемін.
  8. Тыңдау қабілетім төмен, міндетті түрде сөзге қыстырылып отырамын.
  9. Аппетиттің жоқтығынан қиналамын.
  10. Себепсіз көп қобалжимын.
  11. Таңертеңгі уақытта өзімді нашар сезінемін.
  12. Өзімді нашар сезініп, аз ұйықтаймын, ұзақ уақыт ұйықтай алмаймын.
  13. Жеткілікті ұйықтағанның өзінде өзімді сезінбеймін.
  14. Жүрегіммен бір нәрсе дұрыс емес шығар деп ойлаймын.
  15. Арқам мен мойнымда ауыртпалықтар сеземін.
  16. Үстел басынды отырғанымда, аяғыммен тербетіп, саусақтарыммен үстел үстін соғып отырамын.
  17. Үстел үстінде отырғанда теңселе- тербеліп отырамын.
  18. Жетістіктерім үшін әрдайым мақтау сөздерін күтемін
  19. Өзімді басқалардан әлдеқайда күштімін деп ойлаймын.
  20. Тамақтану тәртібін (диета) сақтамаймын.

 

 Барысы: Сіз сөйлемді оқып, өзіңіздің ойыңызды келесі шкаланың көмегімен айтуыңыз тиіс:

 -         ешқашан (1 ұпай)

 -         кейде, оқта- текте ( 2 ұпай)

 -         жиі (3 ұпай)

 -         әрқашан (4 ұпай)

  Бағалау шкаласы:

30 ұпай және одан төмен.  

 Сіз саналы әрі тұрақты өмір сүретін адамсыз.Өміріңізде пайда болатын бар проблемаларды тез шеше аласыз. Өзіңізді өзгелерден артық деп ойламайтын, қанағат тұта алатын, әрқашан бәріне үлгеретін адамдардың қатарындасыз.

 

31-45 ұпай.

 Сіз өте белсенді адам болғандықтан өміріңіз қызықты әрі стресске толы болып өтеді. Сондықтан сіз көп шаршайсыз, үздіксіз стресске шалдығып отырасыз. Алайда бұл стресстің барлығы алдыңызға қоятын биік мақсаттарыңыз үшін.

 

46-60 ұпай.

 Сіз үшін бастысы- жарқын мансап. Сіз үшін өзгелердің ойы мен көзқарасы өзіңіздің ойыңыздан әлдеқайда маңызды, сондықтан сіз әрқашан стресс үстінде боласыз. Егерде сіз өміріңізді осындай бағытта жалғастырсаңыз, сіз расында да көп нәрсеге жетіп, армандарыңыздың көбі орындалады, алайда мұның барлығы сізге қуаныш әкеле алады ма, ойланып көріңіз.

 61 ұпай және одан жоғары.

 Сіз көліктің жүргізушісі секілді өмір сүресіз: бірде газға басып, бірде тормазға басасыз. Тез арада өмір сүруіңіздің салтын, тәртібін өзгертіңіз. Мұндай стресс тек сіздің денсаулығыңызға ғана емес, сондай- ақ сіздің болашағыңызға да зиян әсер етуі мүмкін.

 Балалардың  есіне!

  1. Ата – аналарыңды сүйіндер, бағаландар және құрметтендер – олардың орнын ешкім  ауыстыра алмайды.
  2. Жалқауланбандар, әр уақытта ата-аналарына  көмектесуге  даяр болындар – бұл оларға қуаныш әкеледі
  3. Саған әкеңнің ризашылық жүзі, анаңның күлкісі ұнай ма? Ендеше ол кісілер әр уақытта осылай болсын десең, олардың көңілінен  шығуға тырыс
  4. Анаңа, әжеңе, апай-қарындастарына жиі күн сыйла, тіпті ол  даланың гүлі болса да.
  5. Ақын Марина Цветаева: «Ата – анаңа қатты ренжіме» есіңде болсың, олар да сендердей болған, ертең сенде солардай боласың» - деген сөзін ұмытпа

 

Ата – аналарға арналған  сауалнама

  Құрметті ата – аналар, сіздердің бала тәрбиесінде емтихан  күнделікті әр сағатта, жыл бойы  кездеседі. Сондықтан кейбір  кездесетін жағдаяттарды қалай  шешесіздер, соны білгіміз келеді. Біз  сіздерге сұрақтар  беріп, соған жауап берулеріңізді  сұраймыз.

  1. Сіз  үйде  тығыз бір жұмыс істеп жатырсыз. Балаңыз өзіне көңіл  аударғанын қалайды. Сіз не істер едіңіз?
  2. Сіз шаршап, өзіңізді нашар сезініп тұрсыз. Сіздің  ұлыңызға (қызыңызға) достары келеді. Сіз не істер едіңіз? (сіз не айтар едіңіз?)
  3. Қызыңыз (ұлыңыз) сіздің  алғашқы  махаббатыңыз туралы білгісі келеді. Сіз не айтар едіңіз?
  4. Сіз балаңызға  күнделікті көп уақыт (көп көңіл) бөлесіз бе?
  5. Сіз балаңызды темекі  тартқаның  байқап  қалдыңыз.Не істер едіңіз?
  6. Балаңыз  туған  күннен кеш келді, оның аздап ішімдік  ішкенін сездіңіз.  Сіз не істер  едіңіз?
  7. Сіздің балаңыздың өтірік айтатынын байқадыңыз. Не істер  едіңіз?
  8. Сіздің балаңыз мұғалімдер  туралы  жаман пікір  айтты. Сіз бұл жағдайда  не істер едіңіз?
  9. Сізге  балаңыздың досы (құрбысы) ұнамайды.Сіз бұл  достыққа  өзіңіздің  тарапыңыздан әсер  етесіз бе?
  10. Балаңыздың  дискотекаға  баруына  рұқсат  бересіз. Балаңыздың  сағат  нешеде үйде болуын  талап етесіз?
  11. Сіздің  көңіл күйіңіз  төмен болса, жанұяға, балаларыңызға ісері тие ме?
  12.  Бала тәрбиесіндегі  қандай  әдісті жиі  қолданасыз?
  13.  Сіздер балаға  тек қана  ата –ана емес,  дос болуларыңыз керек. Бұл үшін не істеулеріңіз керек?
  14. Сіз балаңыздың жаман қылығын білдіңіз. Сіз қалай  қабылдайсыз және  не істер  едіңіз?
  15. Сіз балаңыздың  күнделігін тексеріп, алған бағаларына  талдау  жасайсыз ба? Әңгімелесесіз бе?

 Ата-аналардың есіне!

 Балаларыңызға оларды жақсы көретіндеріңізді  жасырмай, жиі білдіріп тұрыңыздар

  1. Неғұрлым жанұяңызбен бірге уақытыңызды жиі өткізіңіз, өткен күндерді талқылап, жанұялық ахуалды ақылдаса отырып, шешім қабылдаңыздар
  2. Балаңыздан ақыл сұраудан қорықпаңыз, бұл сіздердің араларыңызды  жақындата түседі
  3. Балаңыздың достарын жақсы біліңіз
  4. Балаңызға тек ата-ана ғана емес, жанашыр досы да бола алады.
  5. Балаңызға әр уақытта үлгі бол біліңіз, есіңізде болсын, өз ата – анаңызды сыйлаңыз, ертең  сізді де балаңыз сыйлайтын болады.Өз кемшілігіңізді  көрсетпеуге тырысыңыз.
  6. Естеріңізде болсын, балаларыңыз үйге қонақ, ерте ме кеш пе туған ұясынан ұшып кетеді. Балаларыңыз  ертең туып-өскен  ұясын сағына еске алатындай, туған үйінің жылуын ұмытпайтындай болсын.
  7. Мектепке жиі келіңіз. Атақты педагог В. Сухомлинскийдің «отбасы мен мектеп тәрбиесі біріккенде ғана толық тәрбие болады» деген сөзін ұмытпаңыздар.